MỸ HOÀN THUẾ: “NÚT MỞ” CHO CÁC NỀN KINH TẾ XUẤT KHẨU 2026

Mỹ bắt đầu hoàn thuế 166 tỷ USD sau phán quyết của Tòa án Tối cao, mở ra cơ hội phục hồi thương mại toàn cầu và tăng trưởng xuất khẩu cho Việt Nam. Phân tích chi tiết tác động, rủi ro và triển vọng 2026.

Việc Mỹ chính thức triển khai hoàn thuế khoảng 166 tỷ USD tiền thuế nhập khẩu từng áp dụng dưới thời Tổng thống Donald Trump đang trở thành một trong những biến động kinh tế quan trọng nhất năm 2026. Động thái này không chỉ tác động trực tiếp tới doanh nghiệp Mỹ mà còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa đối với toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là các nền kinh tế phụ thuộc xuất khẩu như Việt Nam.

Sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2/2026, chính quyền Washington buộc phải hoàn thuế trả các khoản đã được thu theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Hệ thống hoàn thuế CAPE đã chính thức được triển khai từ tháng 4/2026 để xử lý các yêu cầu hoàn thuế của doanh nghiệp nhập khẩu.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn chịu áp lực từ lạm phát cao, chi phí logistics đắt đỏ và nhu cầu tiêu dùng suy yếu, quyết định này được xem như một “van xả áp” đối với thương mại quốc tế.

Tháng 2/2026, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết với tỷ lệ 6-3 rằng Tổng thống Donald Trump đã vượt quá thẩm quyền khi sử dụng IEEPA để áp đặt các mức thuế diện rộng lên hàng nhập khẩu.

Theo các thẩm phán, đạo luật năm 1977 này được thiết kế cho các tình huống khẩn cấp quốc gia chứ không trao quyền áp đặt thuế quan toàn cầu một cách tùy ý.

Hệ quả là:

• Khoảng 166 tỷ USD tiền phải được hoàn thuế
• Hơn 330.000 nhà nhập khẩu
• Mỹ đủ điều kiện nhận tiền Khoảng 53 triệu lô hàng liên quan tới diện hoàn thuế

Đây là một trong những vụ đảo ngược chính sách thương mại lớn nhất trong lịch sử kinh tế Mỹ hiện đại.

Theo nhiều phân tích tài chính, các tập đoàn bán lẻ và nhập khẩu lớn của Mỹ sẽ nhận lại hàng tỷ USD. Một số doanh nghiệp được dự báo hưởng lợi mạnh gồm:

• Walmart: khoảng 10,2 tỷ USD
• Target: khoảng 2,2 tỷ USD
• Nike: khoảng 1 tỷ USD
• Kohl’s: khoảng 550 triệu USD
• Gap Inc.: khoảng 400 triệu USD
• Macy’s: khoảng 320 triệu USD

Khoản tiền hoàn thuế này giúp cải thiện mạnh dòng tiền và biên lợi nhuận cho các nhà bán lẻ vốn chịu áp lực lớn từ chi phí nhập khẩu trong suốt giai đoạn chiến tranh thương mại. Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp Mỹ trước đây đã chuyển phần lớn chi phí thuế sang người tiêu dùng thông qua tăng giá bán. Vì vậy, việc hoàn thuế có thể giúp các doanh nghiệp:

• Giảm giá bán lẻ
• Tăng khuyến mại
• Mở rộng nhập khẩu
• Khôi phục đơn hàng quốc tế

Reuters cho biết đến giữa tháng 5/2026, Mỹ đã xử lý khoảng 35,5 tỷ USD tiền hoàn thuế và số lượng hồ sơ tiếp tục tăng mạnh.

Một trong những tác động quan trọng nhất của việc hoàn thuế là giảm áp lực lạm phát tại Mỹ. Trong giai đoạn 2024-2025, các mức thuế nhập khẩu cao đã khiến giá hàng hóa tiêu dùng tăng đáng kể. Theo nghiên cứu của Harvard Business School, việc hoàn thuế, chuyển chi phí thuế sang người tiêu dùng đã làm CPI Mỹ tăng thêm khoảng 0,76 điểm phần trăm tới tháng 10/2025.

Điều này đặc biệt rõ ở các ngành:

• Điện tử
• Dệt may
• Đồ gia dụng
• Đồ nội thất
• Thiết bị thể thao

Khi các khoản thuế được hoàn lại:

• Nhà bán lẻ có thêm dư địa giảm giá
• Hàng nhập khẩu trở nên cạnh tranh hơn
• Áp lực tăng giá đối với người tiêu dùng giảm xuống

Trong bối cảnh Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) vẫn thận trọng với chính sách lãi suất, việc giảm áp lực lạm phát nhờ thương mại được xem là tín hiệu tích cực cho tăng trưởng toàn cầu.

Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Các ngành hưởng lợi trực tiếp gồm:

• Dệt may
• Da giày
• Đồ gỗ
• Điện tử
• Thiết bị gia dụng
• Hàng tiêu dùng

Khi các nhà nhập khẩu Mỹ được hoàn tiền thuế, chi phí nhập khẩu giảm xuống, giúp họ có động lực:

• Tăng nhập hàng
• Tái ký hợp đồng
• Mở rộng chuỗi cung ứng
• Đẩy mạnh tồn kho chuẩn bị mùa mua sắm cuối năm

Đây là tín hiệu rất tích cực với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam vốn chịu áp lực giảm đơn hàng suốt hai năm qua.

Một trong những hệ quả quan trọng của chính sách thuế thời Trump là xu hướng “friend-shoring” và dịch chuyển chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc. Tuy nhiên, nếu thuế quan giảm nhiệt, doanh nghiệp Mỹ sẽ có xu hướng quay lại mô hình chuỗi cung ứng toàn cầu tối ưu chi phí thay vì ép buộc nội địa hóa sản xuất bằng mọi giá. Điều này có lợi cho Việt Nam vì:

• Chi phí lao động cạnh tranh
• Năng lực sản xuất ngày càng hoàn thiện
• Hệ sinh thái FDI mở rộng
• Vị trí chiến lược trong ASEAN

Nhiều doanh nghiệp Mỹ vẫn xem Việt Nam là trung tâm sản xuất thay thế Trung Quốc trong dài hạn.

Nếu lạm phát Mỹ hạ nhiệt nhờ chi phí nhập khẩu giảm, FED có thể giảm áp lực duy trì lãi suất cao quá lâu. Điều này gián tiếp hỗ trợ:

• Dòng vốn vào thị trường mới nổi
• Tỷ giá ổn định hơn
• Chi phí vay quốc tế giảm
• Hoạt động thương mại sôi động hơn

Với Việt Nam, đây là yếu tố quan trọng để hỗ trợ tăng trưởng GDP và xuất khẩu giai đoạn cuối 2026.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết chính quyền đang nghiên cứu sử dụng Mục 301 của Đạo luật Thương mại 1974 để tái áp đặt thuế quan với một số đối tác thương mại. Khác với IEEPA, Mục 301 cho phép Mỹ áp thuế đối với các quốc gia bị cho là có hành vi thương mại không công bằng. Điều này đồng nghĩa:

• Thuế quan có thể quay trở lại
• Chuỗi cung ứng tiếp tục bất ổn
• Doanh nghiệp phải duy trì chiến lược đa dạng hóa sản xuất

Khi rào cản thuế giảm, cạnh tranh về giá sẽ trở nên khốc liệt hơn. Các quốc gia xuất khẩu lớn sẽ phải cạnh tranh bằng:

• Giá thành
• Chất lượng
• Tốc độ giao hàng
• Công nghệ sản xuất
• Tiêu chuẩn ESG

Điều này buộc doanh nghiệp phải nâng cấp năng lực thay vì chỉ dựa vào lợi thế lao động giá rẻ.

Sau nhiều năm căng thẳng thương mại Mỹ – Trung, đại dịch và xung đột địa chính trị, chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc. Việc Mỹ hoàn thuế cho thấy một thực tế quan trọng: các nền kinh tế lớn khó có thể duy trì chủ nghĩa bảo hộ cực đoan quá lâu mà không gây tổn hại cho chính doanh nghiệp và người tiêu dùng trong nước. Xu hướng mới có thể là:

• Bảo hộ có chọn lọc
• Đa dạng hóa nguồn cung
• Giảm phụ thuộc đơn cực
• Tăng tính linh hoạt chuỗi cung ứng

Trong mô hình đó, Việt Nam vẫn có nhiều cơ hội để trở thành mắt xích quan trọng.

Các doanh nghiệp xuất khẩu cần:

• Chủ động đàm phán lại hợp đồng
• Tăng năng lực giao hàng
• Tối ưu tồn kho
• Chuẩn bị cho mùa tiêu dùng cuối năm tại Mỹ

Không nên phụ thuộc hoàn toàn vào Mỹ. Doanh nghiệp cần mở rộng sang:

• EU
• Trung Đông
• Ấn Độ
• ASEAN
• Nam Mỹ

Điều này giúp giảm rủi ro nếu Mỹ tái áp thuế trong tương lai.

Xu hướng thương mại mới không chỉ xoay quanh giá rẻ mà còn là:

• Sản xuất xanh
• Truy xuất nguồn gốc
• Giảm phát thải carbon
• Tự động hóa sản xuất

Doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn ESG sẽ có lợi thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu mới

Sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ, thị trường chứng khoán Mỹ đã phản ứng tích cực. Nhiều cổ phiếu bán lẻ, tiêu dùng và logistics tăng mạnh nhờ kỳ vọng:

• Biên lợi nhuận cải thiện
• Chi phí nhập khẩu giảm
• Tiêu dùng phục hồi

Đồng thời, các chuyên gia cho rằng động thái này có thể giúp giảm rủi ro suy thoái tại Mỹ trong ngắn hạn.

Đây vẫn là chủ đề gây tranh cãi lớn. Nhiều ý kiến cho rằng:

• Người tiêu dùng mới là bên thực sự trả tiền thuế
• Nhưng tiền hoàn lại chủ yếu thuộc về doanh nghiệp nhập khẩu

Một số tập đoàn cam kết giảm giá bán sau khi nhận hoàn thuế, nhưng chưa có gì đảm bảo điều đó sẽ diễn ra trên diện rộng. Do đó, tác động tích cực tới người dân Mỹ có thể không diễn ra ngay lập tức.

Nếu Mỹ tiếp tục duy trì chính sách hoàn thuế và không tái áp các mức thuế quá mạnh, thương mại toàn cầu có thể bước vào chu kỳ phục hồi mới từ nửa cuối năm 2026. Các yếu tố hỗ trợ gồm:

• Hàng hóa rẻ hơn
• Lạm phát hạ nhiệt
• Nhu cầu tiêu dùng hồi phục
• Chuỗi cung ứng ổn định hơn

Đối với Việt Nam, đây là cơ hội quan trọng để:

• Tăng tốc xuất khẩu
• Thu hút FDI
• Mở rộng sản xuất công nghiệp
• Nâng cấp vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu

Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự thuộc về những doanh nghiệp đủ nhanh, linh hoạt và có khả năng thích ứng với môi trường thương mại quốc tế ngày càng biến động.

Việc Mỹ hoàn thuế 166 tỷ USD không đơn thuần là một quyết định pháp lý hay tài khóa. Đây là tín hiệu cho thấy mô hình thương mại toàn cầu đang bước vào giai đoạn điều chỉnh mới sau nhiều năm căng thẳng bảo hộ.

Trong ngắn hạn, động thái này giúp:

• Hạ nhiệt lạm phát
• Khôi phục đơn hàng
• Hỗ trợ thương mại quốc tế
• Tăng thanh khoản cho doanh nghiệp Mỹ

Đối với Việt Nam, đây là “nút mở” quan trọng cho hoạt động xuất khẩu trong năm 2026. Tuy nhiên, rủi ro chính sách vẫn hiện hữu khi Mỹ có thể sử dụng các công cụ thương mại khác như Mục 301 để tái áp thuế. Bởi vậy, thay vì chỉ kỳ vọng vào chu kỳ phục hồi đơn hàng, doanh nghiệp Việt Nam cần xem đây là cơ hội để tái cấu trúc năng lực cạnh tranh, nâng cấp công nghệ và xây dựng vị thế bền vững hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tham khảo về dịch vụ logistics toàn diện và tư vấn chi tiết tại:
SAS LOGISTICS JSC
T: 028 38 48 8575
W: https://saslogistics.vn/
ZALO OA: https://zalo.me/227135675784858581?src=qr
A: 5th Fl., 28 Truong Son Building, 28 Truong Son, Tan Son Hoa, Ho Chi Minh City, Vietnam.